توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٧ - فصل در بيان شرائط حسن استعاره

ترجمه‌

فصل‌

مصنّف گويد:

حسن هريك از استعاره تحقيقيّه و تمثيل باينستكه جهات حسن تشبيه در آنها مراعات شده و در لفظ رائحه تشبيه استشمام نشود و بخاطر همين معنا استكه سفارش شده وجه شبه بين طرفين لازم است جلى و آشكار بوده تا استعاره بصورت معمّا درنيايد چنانچه بگويند:

رأيت اسدا و از آن انسانى كه دهانش بوى تعفّن مى‌دهد اراده كنند يا رأيت ابلا مائه لا تجد فيها راحلة و از آن مردم اراده شود.

فصل در بيان شرائط حسن استعاره‌

شارح گويد:

حسن هركدام از استعاره تحقيقيّه و تمثيل على سبيل الاستعاره به اينستكه جهات حسن تشبيه در آنها رعايت گردد مثل اينكه وجه شبه شامل هردو طرف شده و تشبيه بافاده غرض وافى باشد و امثال اين امور و نيز لازمست در هيچيك از ايندو استعاره رائحه تشبيه لفظا استشمام نشود زيرا اينمعنا غرض از استعاره را كه عبارتست از ادّعاء دخول مشبّه در جنس مشبه‌به از بين مى‌برد چه آنكه تشبيه دلالت دارد براينكه مشبه به از نظر وجه شبه اقوى از مشبّه است و بدون ترديد اين دلالت با غرض از استعاره تنافى دارد لذا نبايد از تشبيه در لفظ اثرى باشد و بخاطر لزوم رعايت همين شرط است كه سفارش شده وجه شبه بين طرفين لازمست‌